")
حجت‌الاسلام موسوی اردبیلی: انفاق به تعبیر قرآن، تجارت کسادناپذیر است
1398/03/12
گروه فعالیت‌های قرآنی ــ استاد تفسیر حوزه علمیه با تاکید بر لزوم گسترش انفاق سری و علنی در جامعه گفت: انفاق چه سری و چه علنی از منظر قرآن تجارتی است که هیچ وقت تعطیل نمی‌شود.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعلی موسوی اردبیلی ۱۲ خرداد در تفسیر آیه ۲۹ سوره مبارکه فاطر«إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ کِتَابَ اللَّهِ وَ أَقَامُوا الصَّلاَةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرّاً وَ عَلاَنِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ (۲۹) لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَکُورٌ (۳۰)» گفت: صدر آیه در خصوص خداوند با صیغه غایب صحبت می‌کند: إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ کِتَابَ اللَّهِ؛ نمی‌فرماید کتابنا، می‌فرماید کتاب الله، اما به بحث انفاق که می‌رسد می‌فرماید «وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ» یک دفعه‌ تبدیل به صیغه متکلم تبدیل می شود، اینجا هم می‌توانست بفرماید و انفقوا مما رزقهم الله، یا مما رزقهم و الله را هم لازم نبود ذکر بکند چون الله قبلش ذکر شده و معلوم است که فاعل رزقَ کیست، وجهی که به ذهن می‌رسد این است در خصوص تلاوت کتاب در صدر آیه در صدد بیان عظمت است است فلذا غایب در نظر گرفته و الله را ذکر کرده است.

وی افزود: اما در مورد رزقناهم، در صدد بیان نزدیکی است. می‌‌خواهد بگوید رازق شما همینجاست کنار شماست. برای همین با صیغه‌ای فعل را ذکر کرد که نزدیکی را برساند. علاوه بر اینکه چون در مقام بیان امتنان است وقتی با صیغة متکلم ذکر می‌کند امتنان را به نحو بیشتری بیان می‌کند پس هم امتنان و منت‌گذاری با صیغة متکلم بیشتر است و هم یک نحو نزدیکی به رازق؛ رزقی که خدا می‌دهد فقط همین غذا و اینها نیست، ما هر چیزی که داریم خدا داده  است و آن به آن برای ما تجدید می‌کند؛

موسوی اردبیلی بیان کرد: اما در ادامه می‌فرماید سِرّاً وَ عَلاَنِيَةً انفاق می‌کنند یعنی هم به نحو سر و هم به نحو علانیه. اولاً نقش اینها را ببینیم که سراً و علانیه چه نقشی دارد در این جمله؟ ظاهر حال این است که اینها حال‌اند برای انفاق اما برخی گفته‌اند که این وصف است برای مفعول مطلق نوعی محذوف.  مفسرین گفته‌اند مراد از انفاق علنی، زکات است. برای اینکه زکات چیزی است که حاکم اسلامی برایش مأمور تعیین می‌کند برای اخذ مراجعه می‌کند پس علنی است اما سرّ یعنی آن انفاقی که بر او واجب نیست و  کسی هم از او مطالبه نمی‌کند خودش با میل و رغبت خود می‌برد و می‌دهد، یعنی صدقات مستحب است. مطلوب برای صدقات مستحب این است که سرّی باشد، هم از باب اخلاص که کسی متوجه نشود و  شائبة ریا پیش نیاید هم برای اینکه آن کسی که دریافت می‌کند عزت و احترامش محفوظ بماند.

وی با بیان اینکه ایه بر مطلوبیت انفاق اعم از سر و علن تاکید دارد اظهار کرد: وجه اینکه سر را مقدم کرده بر علن آن هم این است که صدقه دادن به نحو مخفی مطلوبیت بیشتری دارد به خاطر همان مسائلی که عرض کردیم، صدقه دادن به نحو مخفی اولاً شائبة ندارد و این انفاق خلوص بیشتری دارد و ثانیاً آن کسی که انفاق شده به او آبرویش محفوظ باقی می‌ماند و عزتش خدشه‌دار نمی‌شود. بنابراین صدقه دادن به نحو سر انفاق به نحو سر مطلوبیتش بیشتر است از انفاق علنی.

این استاد حوزه ادامه داد: کسانی که این سه حالت را دارند یعنی اولاً یتلون کتاب الله ثانیاً اقام الصلاة ثالثاً انفقوا مما رزقناهم سرا و علانیه امیدوار به تجارتی هستند که خسارت ندارد. زیان در آن راه ندارد ولی این ترجمه دقیق نیست. چرا؟ بارَ یبورَ بَوراً و یباراً فهو بائر، در لغت یعنی کَسَدَ و تعَطَّلَ. کساد شد تعطیل شد، زمین بائر هم که میگن در برابر زمین دائر از همین است، بائر یعنی معطل، پس تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ معنای درستش می‌شود تجارتی که کساد در آن راه ندارد نه تجارتی که زیان نمی‌بیند. دو حرف است. تجارتی که کساد در آن راه ندارد خیلی بالاتر است از تجارتی که زیان نمی‌بیند.  خدا این طوری بیان می‌‌کند که هر عمل خیری انجام بدهید من مشتری آن هستم، هر عمل خیری انجام دادی من خریدارم؛ من خریدارم هر مقدار نماز خواندی؛ من خریدارم هر مقدار تلاوت کردی، این تجارت هیچ وقت کسادبردار نیست.

وی اظهار کرد: برخی از مفسرین یا مترجمین قرآن تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ را به معنای تِجَارَةً لَنْ تَخسر می‌گیرند این به معنای تخسر نیست، تبور معنایش با تخسر فرق می‌کند. نه تنها خسرانی در این تجارت نیست بالاتر از آن هیچ مانعی برای خرید کالای شما در آن طرف نیست.