")
شکافتن قبر و تخریب قبور
پرسش: 1- آیا اصولاً گذشت سال (از جمله 30 یا 33 سال) برای تبدیل اموات به خاک از نظر عقل و نقل موضوعیت دارد یا شایعه ای است بین عموم مردم؟ 2- در روایات منقول از حضرات معصومین (علیهم السلام) آمده است که بدن ده نفر در قبر نمی پوسد از جمله عالم و فقیه، شهید در معرکه، فردی که مقید به انجام غسل جمعه است و... آیا شکافتن قبرایشان هتک حرمت محسوب می شود یا خیر؟ 3- آیا اصولاً شکافتن قبر مؤمنین و مؤمنات برای دفن میّت جدید هتک حرمت محسوب شده و حرام است یا خیر؟ 4- آیا تخریب قبور داخل یک قبرستان با این توجیح که قدیمی است و سالهای زیادی از آن گذشته جایز است یا خیر؟ 5- برای اینکه یقین حاصل نماییم بدن یک میت به خاک تبدیل شده است یا خیر چه مدت زمانی لازم است که از دفن وی بگذرد و نیز چه مکانیزم عقلی و نقلی در این خصوص وجود دارد؟ و آیا لازم است بدن یک میت کاملاً به خاک تبدیل شود تا بتوان میت جدیدی به جای وی دفن نمود یا نیازی نیست؟ و اگر چنانچه میتی بطور کامل به خاک تبدیل نشده باشد تکلیف چیست؟ 6- آیا این موضوع صحیح است که با شکافتن قبر و به اصطلاح وزیدن باد دنیا به میت قبلی مجدداً وی مورد سؤال شب اول قبر قرار خواهد گرفت؟ 7- اخذ مبالغ گزاف جهت دفن اموات جدید از ورثه میت یا افراد دیگر شرعاً صحیح است یا خیر؟ 8- اگر ورثه میتی که قرار است میت جدیدی در قبر آنها دفن شود از این امر مطلع نبوده و یا اصلاً راضی نباشند تکلیف چیست؟ 9- اگر میتی ورثه نداشته باشد اجازه دفن میت در قبر وی (برفرض صحت شکافتن) با کیست؟ 10- آیا به صرف اخطار به ورثه میتی جهت دفن میت جدید در قبر آنها، می تواند توجیحی برای شکافتن قبر باشد یا خیر؟ 11- بر فرض صحت و حلیّت شکافتن قبر و دفن میت جدید در آن این موضوع از نظر ارث چگونه است؟ آیا اصولاً قبر مال الارث محسوب می شود یا خیر؟ اگر بین ورثه در این خصوص اختلاف پیش بیاید تکلیف چیست؟ آیا قبر نیز از مصادیق أخذ بشفعه است یا خیر؟ 12- آیا قبر اصولاً قابل معامله است یا خیر؟
پاسخ: 1- گذشت زمان خاص، موضوعیت ندارد. 2- اجمالاً بعض موارد هست که نباید تخریب شود، مثل قبر امام (ع) و امامزاده و صلحا. 4 و3: در صورتی که جسد به طور کلی از هم پاشیده و از بین رفته باشد، هتک محسوب می‌شود و بر فرض که از جهات دیگر مشکلی نداشته باشد، از جهت هتک مشکلی ندارد. 5- لازم نیست که تمام بدن میت تبدیل به خاک شده باشد، بلکه چنانچه به تشخیص عرف بدن از هم پاشیده و از بین رفته محسوب شود، از جهت عدم هتک کافی است. 6- این حرف صحیح نیست. 7- چنانچه طبق ضوابط شرعی باشد درست است و الا خیر. 8- به حسب موارد فرق می‌کند. 9- چنانچه نیاز به اذن باشد، از حاکم شرع اجازه گرفته شود. 10- شکافتن قبر باید طبق ضوابط شرعی و در حدود اختیارات باشد. 11- صرف دفن فرد در یک مکان در زمان گذشته، موجب حقی برای ورثه نمی‌شود البته اگر قبل از دفن مکان متعلق حق میت علاوه بر جواز دفن او بوده، این حق به ورثه او منتقل می‌شود. 12- زمین‌های قبر متفاوت است در صورتی که مجانیت شرط نشده باشد، گرفتن وجه در مقابل اجازه دفن توسط فرد صاحب اختیار شرعی، مانعی ندارد.