")
ORUÇ; TAKVA VE SAKINMA BARINAĞI
Dini bayramlar Mokarian

Oruç, insanın Allah’ın emrini yerine getirmeye kastıyla sabah namazından akşam ezanına kadar yemekten, içmekten ve ileride zikredilecek diğer şeylerden sakınmasıdır. Kur’an ve günümüz İncil ve Tevra’ından anlaşıldığı üzere İslam’dan öncede oruç vardı. Kur’an da buyuruyor; ‘’Ey iman sahipleri! Oruç sizden öncekiler üzerine yazıldığı gibi sizin üzerinize de yazılmıştırBu sayede korunmanız umulmaktadır.’’1 Dolayısıyla İnsanın cismi ve ruhi sağlığında çok etkili olan bu önemli ibadet Masumların sözlerinde şöyle beyan edilmiştir.

  1. Resulullah’ın (s.a.a) naklettiği üzere Allah şöyle buyurmuştur.’’Oruç benim içindir ve onun sevabını ben verecegim.’’2
  2. Resulullah’ın (s.a.a) ‘’Oruç cehennem ateşine karşı bir siperdir.’’3
  3. Resulullah’ın (s.a.a) ‘’Oruçlu bir Müslüman’ın gıybetini etmediği müddetçe uyku halinde dahi ibadet halindedir.4

4  -İmam Cafer Sadık (a.s) ‘’Oruçlunun uykusu ibadet, sükûtu Allah’ın tespih, ameli Hak dergâhında kabul edilmiş ve duası makbuldür.’’buyurmuştur.5

5-İmam Caferi Sadık (a.s) ‘’sıcak ve yakıcı havada oruç tutmak, en büyük cihattır.’’ Buyurmuştur.6

6-Hz. Meryem’in (s.a) vefatını anlatan hadiste şöyle geçmektedir.’’İsa (a.s), annesini defnettikten sonra şöyle seslendi:’’Annecigim! Dünyaya geri dönmek hoşuna gidermi?’ Hz. Meryem (s.a) cevabını şöyle dedi: iki ameli yapmak için geri dönmek isterim; biri çok soğuk gecede  Allah için namaz durmak, diğeri de çok sıcak günde oruç tutmak için. Evladım! Yol çok korkutucudur.’’7

ORUCUN FAYDALARI VE NETİCESİ

Eğer bu dini emir, tüm adap ve şartlarıyla yerine getirilse, maddi ve manevi birçok faydası vardır. Burada bunların bir kısmına özetle değinecegiz.

1-    Terbiye Etkisi

Orucun en önemli iki terbiye neticesi vardır:

a)    Oruç insanın ruhunu cilalar ve cismini ve canını tertemiz eder. Oruçlu kimse, açlığa ve susuzluga rağmen yeme ve içmeye sırtını dönmüştür. Ameli ile hayvanlar gibi nefisini isteklerinin peşinde koşmadığını, nefsinin,heva ve heveslerinin gemlerini elinde tuttuğunu ispatlamıştır.Özetle oruç , insanı havyanlar aleminden çıkarıp melekler aleminden  daha yücelere yüceltmektedir. Kur’anı Kerim orucun etkisinin insanda sakınma ruhu oluşturduğunu beyan etmektedir.8

Az yiyerek melek huylu olur insan

Hayvanlar gibi yerse düşer cansızlar derecesine

Her kimin muradı sana itaat etmekse

Nefsin isteklerine itaat etmemelidir.9

b)    Oruç insan iradesinin güçlenmesinde önemli rol oynar. Çeşir çeşit yiyeceklere sahip olup da istediğinde bunları yiyen insan, bir su kenarından naz ile yetişen ağaca benzer. Birkaç gün ona su verilmese perişan olup kurur.Ancak kuru, susuz ve nemsiz çölde olan ağaçlar,taşların, kayaların arasından çıkmaktadırlar ve onları nazlandıran tek şey, çölün ateş gibi yakan güneşi ve kuru rüzgarıdır. Mahrumiyetler ile yetişmiş ve sağlam ve selabetlidirler. Oruç da insan için aynı etki yapmakta ve geçiçi sıkıntılar ile onu dirençli ve mücadeleci yetiştirmektedir.

Kişi az yemeği adet edince

Gelen sıkıntıyı kolay karşılar.

Eğer bolluk içinde can beslemişse,

Bir darlık görünce mihnetten ölür.10

2-Topluma Etkisi

Orucun diğer bir etkisi de, toplumun fertleri arasında eşitliği öğretmesidir. Bu dini vecibeyi yerine getirmekle birlikte toplumun zengin kesimi, fakir kesiminin ne zorluklar çektiğini yaşayarak ve görerek idrak ederler. Hişam b. Hakem İmam Caferi Sadık’tan (a.s) orucun neden vacip olduğunu sormuştu.

İmam cevabından şöyle buyurmuştur:

Zengin ve fakirin aynı olması için Allah bu ameli vacip kıldı. Zira zengin fakirliğin acısını tatmadığı için yoksula merhamet edemez. İstediği her şey rahatlıkla ulaşmıştır. Allah bu yüzden kulları arasında eşitliğin olması ve zenginin fakirliği yaşarak yoksula merhamet etmesi için bunu irade etmiştir.11

3-Sağlığa Etkisi

Orucun insan sağlığına çok önemli etkileri vardır. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmaktadır. Oruç tutun ki sağlıklı olasınız.12

Birçok hastalığın nedeni, çeşitli yiyeceklerin fazla yenmesidir. Fazla olan yiyecekler beden tarafından hazmedilmeyeceği için fazlalık olan yağlar bedenin değişik yerlerinde birikecek ve yine fazlalık olan şekerde kanda kalacaktır. Bu fazlalıklar vücutta, mikrop üremesi ve İltihaplı hastalıkların oluşması için uygun ortam oluşturacaktır.Bunların önlenmesinin en etkili yolu oruç tutup yiyeceklerden uzak durmaktır. Zira oruçla, bedende hazmedilmeyerek birikmiş fazlalıklar eriyecek ve gerçekte vücutta bir bahar temizliği gibi bir temizlik yapılacaktır. Diğer taraftan sindirim sistemi vücudun en önemli sistemlerinden birsidir ve yıl boyunca aralıksız çalışmaktadır. Dinlenmeye ihtiyaç duymaktadır ve oruç bu dinlenme ihtiyacını bu şekilde karşılamaktadır. Elbette bu belirttiklerimiz, oruçlu kimsenin İslami düsturlara uyarak iftar ve sahur zamanlarında fazla yemekten sakınmasıyla mümkündür.

Aksi halde istenilen etki gerçekleşmeyecektir.

 

1-Bakara Suresi - 183

2-Vesailu’-Şia c.10 s.397,7. hadis ve  s.400, 15. Ve 16. Hadisler

3-Age s.395, 1.hadis

4-Age s.395, 1.hadis

5-Age. S.401 17. Hadis ve s. 403, 24 hadis

6-Mustedreku’l - Vesail, c.7 , s.504, 1. Hadis

7-Age s.506, 6.hadis

8-Bakara suresi, 183

9-Gülistan 7, babı 18. Hikâye

10-Gülistan, Kanaatin Fazileti babı, s.149, 6. Hikâye

11-Vesailu’ş-Şia, c. 10, s. 7, 1.Hadis

12-Biharu’l Envar, c.93, s. 255, 33. Hadis